Kinh tế biển: VN vẫn ở tầm 'thuyền nhỏ'

Tại Há»™i thảo “Các giải pháp há»— trợ ngÆ° dân phát triển kinh tế biển”, do Ủy ban Kinh tế của Quốc há»™i phối hợp vá»›i Bá»™ NN-PTNT, tỉnh ủy Phú Yên, báo SGGP tổ chức tại Phú Yên, các đại biểu đều cho rằng, cần có cÆ¡ chế mang tính đặc thù, tạo cú hích Ä‘á»™t phá để há»— trợ ngÆ° dân phát triển kinh tế biển theo hÆ°á»›ng hiệu quả và bền vững.

Có tam nông, bao giờ có tam ngư?

Theo Bộ NN-PTNT, sản lượng khai thác thủy sản năm 2012 đạt 2,63 triệu tấn trong tổng sản lượng 5,75 triệu tấn. Tính đến tháng 10 năm 2013, cả nước có khoảng 117.000 tàu. Nghề cá đóng vai trò quan trọng về an ninh lương thực, thực phẩm; tạo việc làm cho trên 4 triệu lao động và góp phần bảo vệ chủ quyền biển đảo của tổ quốc.

Tuy nhiên, ông Nguyễn Ngọc Oai, Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Thủy sản, Bộ NN-PTNT, cho rằng, các chính sách hiện nay còn thiếu tính đồng bộ trong việc hỗ trợ phát triển nghề cá. Ông Nguyễn Văn Giàu, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của Quốc hội, cũng đánh giá, những cơ chế hỗ trợ ngư dân phát triển kinh tế biển thời gian qua còn chưa đủ mạnh, cần tiếp tục bổ sung, hoàn chỉnh.

Các tàu cá của Việt Nam phần lớn là công suất nhỏ

“Nói về kinh tế biển, lo lắng lá»›n nhất là tính ổn định và bền vững, an toàn. Sá»­a đổi cÆ¡ chế chính sách nên bám sát vấn đề này. Bên cạnh đó là các vấn đề khác nhÆ° quy hoạch, sắp xếp lại ngÆ° trường… và đặc biệt là xác định quy mô phát triển thế nào cho thích hợp? Nếu để ngÆ° dân “tá»± bÆ¡i” nhÆ° hiện nay thì hiệu quả thấp, thiếu ổn định và bền vững”.

Trong khi đó, ông Lê Huy Ngọ, nguyên Bá»™ trưởng Bá»™ NN-PTNT nhận xét, thời gian qua chúng ta má»›i chủ yếu nói về há»— trợ cho tam nông, còn ngÆ° nghiệp, ngÆ° dân và ngÆ° trường thì ít nhắc tá»›i. “Có câu hát rằng ‘Tình ta biển bạc đồng xanh’ – đồng xanh thì rõ rồi, nhÆ°ng còn biển bạc chÆ°a rõ lắm. NhÆ°ng nếu dừng lại phát triển nhiều ngÆ° trường nhỏ thế này, không tổ chức lại theo hÆ°á»›ng hiệu quả hÆ¡n thì ngÆ° dân không thể cạnh tranh nổi” – ông Ngọ trăn trở.

Cần xây dựng trung tâm thủy sản quốc gia

TS Trần Du Lịch kiến nghị thời gian tá»›i cần chú trọng tăng chất lượng và giá trị kinh tế biển, nhất là xuất khẩu, không nên quá chú trọng tăng số lượng. Theo chuyên gia này, nên chọn trong các mặt hàng thủy sản xuất khẩu hiện nay má»™t số sản phẩm chiến lược chứ không làm tràn lan. “Ở miền Trung thì không gì bằng cá ngừ đại dÆ°Æ¡ng. Hiện nay ngÆ° dân đánh bắt cá ngừ đại dÆ°Æ¡ng theo phÆ°Æ¡ng pháp truyền thống thì không đáp ứng được yêu cầu xuất khẩu sang Nhật Bản. Vậy phải tính đầu tÆ° nhÆ° thế nào để đáp ứng vấn đề này?” – ông Lịch đặt vấn đề.

Đáng chú ý, TS Trần Du Lịch cho rằng cần sá»›m xây dá»±ng trung tâm hải sản quốc gia. Tại trung tâm này sẽ đầu tÆ° xây dá»±ng cảng cá, có nÆ¡i neo đậu tàu thuyền, cÆ¡ sở hậu cần nghề cá tốt, có các nhà máy chế biến. Bên cạnh đó là trung tâm thÆ°Æ¡ng mại, nÆ¡i giao dịch các hợp đồng mua bán thủy sản. Đồng thời, có trung tâm trao đổi thông tin, há»— trợ kỹ thuật, dịch vụ ngân hàng… Có thể bÆ°á»›c đầu xây dá»±ng trung tâm hải sản khu vá»±c sau đó nâng tầm lên thành trung tâm quốc gia.

“Chúng ta có thể vay vốn ODA để đầu tÆ°, ít nhất khoảng 100 triệu USD. Bá»™ NN-PTNT nên chủ trì, bàn vá»›i các há»™i nghề nghiệp để xây dá»±ng đề án này” – ông Lịch nói.

Chế biến thủy sản tại Phú Yên

Đồng tình cao vá»›i kiến nghị trên, ông VÅ© Văn Tám, Thứ trưởng thường trá»±c Bá»™ NN-PTNT chia sẻ: “Chọn sản phẩm chiến lược để tập trung đầu tÆ° phát triển cÅ©ng là rất đúng. Bá»™ NN-PTNT đã giao Tổng cục Thủy sản triển khai nghiên cứu về trữ lượng, chất lượng 3 nhóm nguồn lợi thủy sản chính của nÆ°á»›c ta. Trong đó, nhóm cá lá»›n (có cá ngừ đại dÆ°Æ¡ng) trữ lượng còn rất lá»›n. Sắp tá»›i chúng tôi sẽ tiến hành thí Ä‘iểm đề án khai thác cá ngừ theo chuá»—i giá trị. Vào tháng 3/2014 sẽ có diá»…n đàn bàn về khai thác cá ngừ cÅ©ng tổ chức tại Phú Yên”.

Về kiến nghị xây dựng trung tâm thủy sản quốc gia, theo Thứ trưởng Vũ Văn Tám, trong chiến lược phát triển ngành thủy sản, quy hoạch đến 2020-2030 sẽ có 5 trung tâm nghề cá lớn gắn với 5 ngư trường trọng điểm, tại Hải Phòng, Đà Nẵng, Khánh Hòa, Kiên Giang, Cần Thơ.

Ngoài ra, theo ông Lê Huy Ngọ, cần có những trung tâm, những khu công nghiệp về nghề cá… “Phải làm đồng bá»™ nhÆ° thế má»›i vượt qua tầm của những chiếc thuyền nhỏ” – ông Ngọ nói.

Ông kể: “Sang Tokyo, tôi ngạc nhiên khi giữa thành phố hiện đại đó có má»™t trung tâm thÆ°Æ¡ng mại, công nghệ về nghề cá. Chúng ta phải đầu tÆ° để có các trung tâm nghề cá trung Æ°Æ¡ng, có trung tâm nghề cá địa phÆ°Æ¡ng. Phải coi đây là phát triển công nghiệp nghề cá chứ không giữ tÆ° duy nhỏ lẻ”. Chủ trÆ°Æ¡ng của Trung Æ°Æ¡ng sắp tá»›i là tập trung há»— trợ đánh bắt xa bờ. Theo ông Ngọ, vấn đề này phải có tổ chức hẳn hoi, có Ä‘á»™i tàu, có há»— trợ hậu cần, thông tin tốt, chứ không thể giao cho há»™ gia đình ngÆ° dân làm được. Mặt khác, nên tăng đầu tÆ° và tổ chức theo hình thức sản xuất tổ hợp.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyá»…n Chu Hồi, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Biển và hải đảo Việt Nam cÅ©ng nhấn mạnh, phát triển nghề cá vÆ°Æ¡n ra khÆ¡i Ä‘ang là má»™t xu thế của cả thế giá»›i. “Há»— trợ kinh phí đầu tÆ° là má»™t vấn đề, nhÆ°ng tổ chức lại phÆ°Æ¡ng thức đánh bắt, khai thác cÅ©ng rất quan trọng. Để Ä‘á»™t phá thì phải chuẩn bị đồng bá»™ hÆ¡n, tổ chức ra khÆ¡i hiệu quả hÆ¡n thì đầu tÆ° má»›i hiệu quả. Nếu tổ chức không tốt, cứ ném tiền vào sẽ lại ném xuống biển” – ông Hồi nói.

Về kiến nghị xây dá»±ng chÆ°Æ¡ng trình “nông thôn má»›i” cho ngÆ° dân, ông Giàu nhận định đây là vấn đề má»›i, trong đó cần tính tá»›i đặc thù của ngÆ° dân và nghề cá. Bên cạnh đó, má»™t quan Ä‘iểm má»›i là “tam ngÆ°” (ngÆ° dân, ngÆ° nghiệp, ngÆ° trường) cÅ©ng được ông Giàu lÆ°u ý cần nghiên cứu để có sá»± thống nhất trong thời gian tá»›i.

Y.Ba

xalo.vn – News

Kinh tế biển: VN vẫn ở tầm 'thuyền nhỏ'